Từ ngày 01/8/2024, đối với các trường hợp đất chưa có “sổ đỏ”, nhưng đủ điều kiện theo Luật Đất đai năm 2024 vẫn được xem xét cấp “sổ đỏ” theo quy định.
Đất không có giấy tờ vẫn được cấp “Sổ đỏ”
Theo Điều 3 Luật Đất đai năm 2024, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở gắn liền với đất, là chứng thư pháp lý để Nhà nước xác nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất hợp pháp của công dân. Đây là một trong những điều kiện cần phải có để Người đang sử dụng đất thực hiện các quyền chuyển nhượng, thừa kế, cho thuê, tặng cho…
Việc cấp “sổ đỏ” đối với Người đang sử dụng đất có giấy tờ về quyền sử dụng đất, không có giấy tờ về quyền sử dụng đất được Luật Đất đai năm 2024 quy định từng trường hợp cụ thể từ Điều 137 đến Điều 140. Đây là điểm nổi bật của Luật Đất đai năm 2024 so với Luật Đất đai năm 2013.
Theo quy định tại Điều 138 Luật Đất đai 2024 có 03 trường hợp đất hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không có giấy tờ về quyền sử dụng đất mà không vi phạm pháp luật về đất đai, đang sử dụng đất ổn định, không thuộc trường hợp đất được giao không đúng thẩm quyền, nay được UBND cấp xã nơi có đất xác nhận không có tranh chấp thì được cấp “sổ đỏ”, tương ứng 03 mốc thời gian gồm: Từ trước 18/12/1980, từ 18/12/1980 đến trước 15/10/1993 và từ 15/10/1993 đến trước 01/7/2014, cụ thể như sau:
- Đối với thửa đất có nhà ở, nhà ở và công trình phục vụ đời sống: nếu diện tích thửa đất bằng hoặc lớn hơn hạn mức công nhận đất ở thì được công nhận bằng hạn mức công nhận đất ở và không phải nộp tiền sử dụng đất; nếu đất đã xây dựng nhà ở, nhà ở và công trình phục vụ đời sống thì được công nhận theo diện tích thực tế; người sử dụng đất phải nộp tiền sử dụng đất đối với diện tích vượt hạn mức công nhận đất ở; nếu diện tích thửa đất nhỏ hơn hạn mức công nhận đất ở thì được công nhận toàn bộ diện tích thửa đất đó và không phải nộp tiền sử dụng đất;
- Đối với thửa đất có sử dụng vào mục đích sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp, thương mại, dịch vụ: công nhận theo diện tích thực tế đã sử dụng; hình thức sử dụng đất như hình thức giao đất có thu tiền sử dụng đất, thời hạn sử dụng đất là ổn định lâu dài;
- Đối với phần diện tích đất còn lại : được xác định theo hiện trạng sử dụng đất.
Luật Đất đai 2024 đã mở rộng mốc thời gian sử dụng đất không có giấy tờ được cấp “Sổ đỏ” kéo dài thêm 10 năm (từ 01/7/2004 thành 01/7/2014). Như vậy từ 01/8/2024, đất không giấy tờ sử dụng trước 01/7/2014 được tăng cơ hội cấp Giấy chứng nhận.
Bên cạnh đó, Hộ gia đình, cá nhân thuộc đối tượng được giao đất nông nghiệp theo quy định tại khoản 1 Điều 118 của Luật Đất đai 2024, đất nông nghiệp đã sử dụng đất ở, đất phi nông nghiệp trước ngày 01/7/2014 mà không có các giấy tờ, nhưng có đăng ký thường trú tại địa phương thuộc vùng có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn, vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn, được UBND xã nơi có đất xác nhận không có tranh chấp thì được cấp Giấy chứng nhận và không phải nộp tiền sử dụng đất
Ngoài ra, trường hợp hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất nông nghiệp ổn định, được UBND xã nơi có đất xác nhận không có tranh chấp thì được cấp Giấy chứng nhận theo hình thức Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất. Tuy nhiên hạn mức sẽ không được vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp cho cá nhân theo quy định. Thời hạn sử dụng đất tính từ ngày cấp Giấy chứng nhận; diện tích đất nông nghiệp còn lại (nếu có) phải chuyển sang thuê đất.
Người sử dụng đất không còn đối tượng là “hộ gia đình”
Theo quy định tại Điều 4 Luật Đất đai 2024, quy định về người sử dụng đất không còn đối tượng là “hộ gia đình”. Do đó, các Giấy chứng nhận được cấp mới từ sau 01/08/2024 sẽ không còn thông tin “cấp cho Hộ ông/bà …….”.
Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là những hộ gia đình đã được giao đất, cho thuê đất trước đây, thì quyền sử dụng đất của họ sẽ ra sao?
Theo quy định tại Điều 259 Luật Đất đai: Hộ gia đình sử dụng đất được xác định theo quy định của pháp luật về đất đai trước ngày 01/8/2024 thì được tham gia quan hệ pháp luật về đất đai với tư cách nhóm người sử dụng đất mà có chung quyền sử dụng đất”. Hộ gia đình sử dụng đất đã được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất, nhận chuyển quyền sử dụng đất trước ngày 01/8/2024, thì có quyền và nghĩa vụ như quyền và nghĩa vụ của cá nhân sử dụng đất theo quy định của luật mới. Khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện giao đất, cho thuê đất cho hộ gia đình để thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã được phê duyệt thì phải ghi cụ thể các cá nhân là thành viên hộ gia đình có quyền sử dụng đất vào quyết định giao đất, cho thuê.
